करेंटअफेयर्स , महत्वपूर्ण नियुक्त 2026

Current Affairs 2025-26 Complete Notes in Hindi

प्रतियोगी परीक्षाओं के लिए महत्वपूर्ण करेंट अफेयर्स नोट्स

यह करेंट अफेयर्स नोट्स SSC, CGL, CHSL, रेलवे, बैंकिंग, UPSC, State PSC, Police, Defence तथा अन्य प्रतियोगी परीक्षाओं की तैयारी के लिए उपयोगी हैं। इसमें महत्वपूर्ण संवैधानिक पदाधिकारी, न्यायिक एवं संसदीय प्रमुख, सेना एवं अर्धसैनिक बलों के प्रमुख, आयोगों के अध्यक्ष, बैंकिंग, अंतरराष्ट्रीय संगठन, खेल, पुरस्कार, अंतरिक्ष मिशन, पर्यावरण, GI Tags, सरकारी योजनाएँ, महत्वपूर्ण नियुक्तियाँ तथा अन्य महत्वपूर्ण घटनाओं को शामिल किया गया है।

1. संवैधानिक पदाधिकारी

राष्ट्रपति — द्रौपदी मुर्मू

उपराष्ट्रपति — सी. पी. राधाकृष्णन

प्रधानमंत्री — नरेंद्र मोदी

न्यायिक प्रमुख

भारत के मुख्य न्यायाधीश — जस्टिस सूर्यकांत

भारत के महान्यायवादी — आर. वेंकटरमणी

भारत के सॉलिसिटर जनरल — तुषार मेहता

राष्ट्रीय हरित न्यायाधिकरण के अध्यक्ष — न्यायमूर्ति प्रकाश श्रीवास्तव

संसदीय प्रमुख

राज्यसभा के सभापति — सी. पी. राधाकृष्णन

राज्यसभा के उपसभापति — हरिवंश

राज्यसभा के महासचिव — प्रमोद चंद्र मोदी

राज्यसभा में विपक्ष के नेता — मल्लिकार्जुन खड़गे

राज्यसभा में सत्तापक्ष के नेता — जे. पी. नड्डा

18वीं लोकसभा के अध्यक्ष — ओम बिरला

लोकसभा में विपक्ष के नेता — राहुल गांधी

लोकसभा के महासचिव — उत्पल कुमार सिंह

2. निर्वाचन आयोग

मुख्य चुनाव आयुक्त — ज्ञानेश कुमार

चुनाव आयुक्त — विवेक जोशी, सुखबीर सिंह संधू

उप-चुनाव आयुक्त — अजय भादू, आर. के. गुप्ता, उमेश सिन्हा, सुदीप जैन

नियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक (CAG) — संजय मूर्ति

महालेखा नियंत्रक (CGA) — टी. सी. ए. कल्याणी

3. भारतीय सशस्त्र सेनाओं के प्रमुख

सर्वोच्च सेनापति — राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मू

वायु सेनाध्यक्ष — अमरप्रीत सिंह

नौसेना प्रमुख — कृष्णा स्वामीनाथन

थल सेना प्रमुख — धीरज सेठ

चीफ ऑफ डिफेंस स्टाफ — लेफ्टिनेंट जनरल एन. एस. राजा सुब्रमणि

महानिदेशक सैन्य अभियान — लेफ्टिनेंट जनरल राजीव घई

प्रमुख सचिव एवं सलाहकार

कैबिनेट सचिव — टी. वी. सोमनाथन

प्रधानमंत्री के प्रधान सचिव — प्रमोद कुमार मिश्रा

प्रधानमंत्री की निजी सचिव — निधि तिवारी

विदेश सचिव — विक्रम मिश्री

गृह सचिव — गोविंद मोहन

वित्त सचिव — अजय सेठ

रक्षा सचिव — राजेश कुमार सिंह

राजस्व सचिव — अरविंद श्रीवास्तव

राष्ट्रीय सुरक्षा सलाहकार — अजीत डोभाल

उप राष्ट्रीय सुरक्षा सलाहकार — अनीश दयाल सिंह

मुख्य आर्थिक सलाहकार — वी. अनंत नागेश्वरन

मुख्य वैज्ञानिक सलाहकार — अजय कुमार सूद

4. प्रमुख जाँच एवं सुरक्षा संगठन

केंद्रीय सतर्कता आयुक्त — प्रवीण कुमार

केंद्रीय जाँच ब्यूरो (CBI) — प्रवीण सूद

मुख्य सूचना आयुक्त — राज कुमार गोयल

Intelligence Bureau (IB) — महेश दीक्षित

Research and Analysis Wing (RAW) — पराग जैन

National Investigation Agency (NIA) — राकेश अग्रवाल

Enforcement Directorate (ED) — राहुल नवीन

Narcotics Control Bureau (NCB) — अनुराग गर्ग

5. अर्धसैनिक बलों के प्रमुख

SSB — संजय सिंघल

BSF — प्रवीण कुमार

CRPF — ज्ञानेंद्र प्रताप सिंह

CISF — प्रवीर रंजन

NSG — बी. श्रीनिवासन

SPG — आलोक शर्मा

ITBP — शत्रुजीत सिंह कपूर

NCC — वीरेंद्र वत्स

भारतीय तटरक्षक बल — एस. परमेश

NDRF — पीयूष आनंद

रेलवे सुरक्षा बल (RPF) की पहली महिला महानिदेशक — सोनाली मिश्रा

असम राइफल्स — विकास लखेड़ा

होम गार्ड — विवेक श्रीवास्तव

6. प्रमुख आयोगों के अध्यक्ष

नीति आयोग के अध्यक्ष — प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी

नीति आयोग के उपाध्यक्ष — अशोक कुमार लाहिड़ी

नीति आयोग के CEO — अनुराग जैन

UPSC के अध्यक्ष — अजय कुमार

23वें विधि आयोग के अध्यक्ष — दिनेश माहेश्वरी

राष्ट्रीय महिला आयोग — विजया किशोर रहाटकर

राष्ट्रीय पिछड़ा वर्ग आयोग — साध्वी निरंजन ज्योति

SSC के अध्यक्ष — एस. गोपालकृष्णन

वेतन आयोग की अध्यक्ष — रंजना प्रकाश देसाई

लोकपाल के अध्यक्ष — अजय माणिकराव खानविलकर

भारतीय प्रतिस्पर्धा आयोग — रवनीत कौर

राष्ट्रीय अनुसूचित जनजाति आयोग — अंतर सिंह आर्य

राष्ट्रीय अनुसूचित जाति आयोग — किशोर मकवाना

राष्ट्रीय बाल अधिकार संरक्षण आयोग — प्रियंक कानूनगो

राष्ट्रीय अल्पसंख्यक आयोग — हरजीत सिंह ग्रेवाल

7. प्रमुख बोर्ड एवं प्राधिकरण

रेलवे बोर्ड — सतीश कुमार

SEBI — तुहिन कांत पांडे

CBFC — शशि शेखर वेम्पति

DGCA — बीर विक्रम यादव

CBDT — रवि अग्रवाल

CBIC — विवेक चतुर्वेदी

National Dairy Development Board — मीनेश शाह

Border Roads Organisation — हरपाल सिंह

PNGRB — अनिल कुमार जैन

TRAI — अनिल कुमार लाहोटी

UIDAI — सौरभ विजय

भारत के महापंजीयक एवं जनगणना आयुक्त — मृत्युंजय कुमार

लोक लेखा समिति — के. सी. वेणुगोपाल

प्राक्कलन समिति — डॉ. संजय जायसवाल

NHAI — संतोष कुमार यादव

8. प्रमुख महारत्न कंपनियाँ

NTPC — गुरदीप सिंह

ONGC — अरुण कुमार सिंह

SAIL — डॉ. ए. के. पांडा

GAIL — दीपक गुप्ता

Indian Oil Corporation — अरविंदर सिंह साहनी

Coal India — बी. साईराम

BPCL — संजय खन्ना

BHEL — कोंप्पु सदाशिव मूर्ति

HPCL — विकास कौशल

Power Grid — बी. राम मोहन

PFC — परमिंदर चोपड़ा

REC — जितेंद्र श्रीवास्तव

Oil India — रंजीत रथ

HAL — डी. के. सुनील

9. प्रमुख सार्वजनिक उपक्रम

BSNL — रॉबर्ट जे. रवि

Airports Authority of India — विपिन कुमार

ITDC — मुग्धा सिन्हा

MTNL — रॉबर्ट जे. रवि

NBCC — के. पी. महादेव स्वामी

Engineers India Limited — वर्तिका शुक्ला

NALCO — जिगेंद्र प्रताप सिंह

BEL — मनोज सैन

NMDC — अमिताभ मुखर्जी

RINL — ए. के. सक्सेना

Shipping Corporation of India — बिनेश कुमार त्यागी

NLC — प्रसन्ना कुमार मोटुपल्ली

10. शिक्षा एवं अकादमिक संस्थानों के प्रमुख

UGC — विनीत जोशी

IGNOU की पहली महिला कुलपति — प्रो. उमा कांजीलाल

दिल्ली विश्वविद्यालय — योगेश सिंह

जवाहरलाल नेहरू विश्वविद्यालय — शांतिश्री धूलिपुडी पंडित

BHU — अजीत कुमार चतुर्वेदी

नालंदा विश्वविद्यालय के कुलाधिपति — अरविंद पनगढ़िया

नालंदा विश्वविद्यालय के कुलपति — सचिन चतुर्वेदी

गतिशक्ति विश्वविद्यालय — अश्विनी वैष्णव

NCERT — दिनेश प्रसाद सकलानी

CBSE — लोखंडे प्रशांत सीताराम

साहित्य अकादमी — माधव कौशिक

संगीत नाटक अकादमी — डॉ. संध्या पुरेचा

ललित कला अकादमी — प्रो. वी. नागदास

11. प्रेस एवं मीडिया

PIB के महानिदेशक — धीरेन्द्र ओझा

प्रसार भारती — प्रसून जोशी

National School of Drama — परेश रावल

Film and Television Institute — आर. माधवन

आकाशवाणी — मौसमी चक्रवर्ती

PTI — महेंद्र मोहन गुप्ता

UNI — आर. पी. गुप्ता

Indian Newspaper Society — विवेक गुप्ता

12. वैज्ञानिक एवं अनुसंधान संस्थान

ISRO अध्यक्ष — बी. नारायणन

Atomic Energy Commission — अजीत कुमार मोहंती

Atomic Energy Regulatory Board — ए. के. बालासुब्रमण्यन

BARC — विवेक भसीन

DRDO — राजेश कुमार सिंह

CSIR — नल्लाथम्बी कलैसेल्वी

BrahMos Aerospace — डॉ. जयतीर्थ राघवेंद्र जोशी

Vikram Sarabhai Space Centre — उपेंद्र पी. राजीव

13. खेल संगठनों के प्रमुख

ICC अध्यक्ष — जय शाह

ICC CEO — संजोग गुप्ता

BCCI अध्यक्ष — मिथुन मन्हास

भारतीय पुरुष क्रिकेट टीम के कप्तान — शुभमन गिल

भारतीय पुरुष टीम के मुख्य कोच — गौतम गंभीर

भारतीय महिला टीम के मुख्य कोच — अमोल मजूमदार

Asian Cricket Council — मोहसिन नकवी

IOC अध्यक्ष — क्रिस्टी कोवेंट्री

भारतीय ओलंपिक संघ की अध्यक्ष — पी. टी. उषा

एशियाई ओलंपिक परिषद के अध्यक्ष — रणधीर सिंह

भारतीय पैरालंपिक समिति — देवेंद्र झाझरिया

World Athletics — सेबास्टियन को

Athletics Federation of India — बहादुर सिंह सागू

International Weightlifting Federation — मोहम्मद जलूद

Hockey India — दिलीप टिर्की

International Hockey Federation — मोहम्मद तैयब इकराम

भारतीय मुक्केबाजी संघ — अजय सिंह

भारतीय कुश्ती महासंघ — संजय सिंह

FIFA अध्यक्ष — जियानी इन्फेंटिनो

AIFF अध्यक्ष — कल्याण चौबे

भारतीय पुरुष फुटबॉल टीम के कोच — खालिद जमील

भारतीय बैडमिंटन संघ — हेमंत बिस्वा सरमा

14. बीमा संस्थानों के प्रमुख

IRDAI — अजय सेठ

LIC — सिद्धार्थ मोहंती

ESIC — अशोक कुमार सिंह

General Insurance Council — एस. प्रकाश

New India Assurance — गिरिजा सुब्रमण्यन

National Insurance Company — सुचिता गुप्ता

SBI General Insurance — नवीन चंद्र झा

15. भारतीय बैंकिंग क्षेत्र

RBI

RBI के गवर्नर — संजय मल्होत्रा

RBI के उप-गवर्नर — रोहित जैन, शिरीष चंद्र मुर्मू, पूनम गुप्ता, स्वामीनाथन जानकीरमन

RBI के CFO — सुधा बालकृष्णन

सार्वजनिक क्षेत्र के बैंक

SBI — चल्ला श्रीनिवासुलु सेट्टी

Bank of Baroda — देबदत्त चंद

Bank of India — रजनीश कर्नाटक

Bank of Maharashtra — निधु सक्सेना

Canara Bank — हरदीप सिंह अहलूवालिया

Central Bank of India — कल्याण कुमार

Indian Bank — बिनोद कुमार

Indian Overseas Bank — अजय कुमार श्रीवास्तव

Punjab National Bank — अशोक चंद्र

Punjab & Sind Bank — स्वरूप कुमार साहा

UCO Bank — रोजर कुमार साबू

Union Bank of India — आशीष पांडेय

प्रमुख बैंक विलय

Allahabad Bank → Indian Bank

Andhra Bank → Union Bank of India

Oriental Bank of Commerce एवं United Bank → Punjab National Bank

Syndicate Bank → Canara Bank

Vijaya Bank एवं Dena Bank → Bank of Baroda

भारत में सार्वजनिक क्षेत्र के बैंकों की संख्या 12 है।

16. निजी बैंक एवं वित्तीय संस्थान

Axis Bank — अमिताभ चौधरी

Bandhan Bank — पार्थ प्रतिम सेनगुप्ता

Kotak Mahindra Bank — अशोक वासवानी

IndusInd Bank — अरिजीत बसु

ICICI Bank — संदीप बख्शी

HDFC Bank — शशिधर जगदीशन

IDFC First Bank — वी. वैद्यनाथन

YES Bank — विनय मुरलीधर टोन्से

City Union Bank — आर. विजय आनंद

India Post Payments Bank — जे. वेंकटरामू

DBS Bank — रजत वर्मा

NABARD — शाजी के. वी.

National Housing Bank — संजय शुक्ला

RBL Bank — आर. सुब्रमण्यकुमार

Federal Bank — के. वी. सुब्रमण्यन

17. रक्षा उपकरण

HELINA — भारत

Chinook — अमेरिका

Barak-8 — भारत-इजरायल

Scorpene/Kalvari — फ्रांस/भारत

Rafale — फ्रांस

S-400 — रूस

Pinaka — भारत

Apache — अमेरिका

18. संयुक्त राष्ट्र एवं अंतरराष्ट्रीय संगठन

संयुक्त राष्ट्र महासचिव — एंटोनियो गुतरेस

संयुक्त राष्ट्र उप-महासचिव — अमीना जे. मोहम्मद

विश्व बैंक — अजय बंगा

IMF — क्रिस्टालिना जॉर्जीएवा

WTO — नगोजी ओकोन्जो-इवेला

UNESCO — खालिद अल-एनानी

FAO — क्यू डोंग्यू

ILO — गिल्बर्ट हौंगबो

UNICEF — कैथरीन रसेल

WHO — टेड्रोस अधानोम घेब्रेयेसस

UNDP — अचीम स्टेनर

SAARC — मोहम्मद गुलाम सरवर

Commonwealth — शर्ली बोचवे

European Council — एंटोनियो कोस्टा

European Parliament — रॉबर्टा मेत्सोला

European Commission — उर्सुला वॉन डेर लेयेन

African Union — एवरिस्ट नदायिशिमिये

OPEC — हैथम अल घिस

NATO — मार्क रूटे

ASEAN — डॉ. काओ किम होर्न

Asian Development Bank — मासातो कांडा

INTERPOL — बाल्डेसी उर्कीजा

International Court of Justice — युजी इवासावा

IAEA — राफेल ग्रॉसी

19. चर्चित महिलाएँ

सोनाली मिश्रा — रेलवे सुरक्षा बल की पहली महिला महानिदेशक

उमा कांजीलाल — IGNOU की पहली महिला कुलपति

आस्था पूनिया — भारतीय नौसेना की पहली महिला फाइटर पायलट

यशस्वी सोलंकी — राष्ट्रपति की पहली महिला ADC

आरती सरीन — Armed Forces Medical Services की पहली महिला DG

नईमा खातून — AMU की पहली महिला कुलपति

साधना सक्सेना नायर — चिकित्सा सेवा की पहली महिला महानिदेशक

सुमन कुमारी — BSF की पहली महिला स्नाइपर

अवनी लेखरा — पैरालंपिक में दो स्वर्ण पदक जीतने वाली पहली महिला

काम्या कार्तिकेयन — एवरेस्ट पर चढ़ने वाली कम उम्र की भारतीय महिला

ज्योति रात्रे — एवरेस्ट पर चढ़ने वाली सबसे उम्रदराज भारतीय महिला

अभिलाषा बराक — भारतीय सेना की पहली महिला लड़ाकू हेलिकॉप्टर पायलट

अनामिका राजीव — भारतीय नौसेना की पहली महिला हेलिकॉप्टर पायलट

प्रीति रजक — भारतीय सेना की पहली महिला सूबेदार

जया वर्मा सिन्हा — रेलवे बोर्ड की पहली महिला अध्यक्ष

पी. टी. उषा — भारतीय ओलंपिक संघ की पहली महिला अध्यक्ष

शिवांगी सिंह — भारत की पहली महिला फाइटर पायलट

हिना जायसवाल — वायुसेना की पहली महिला फ्लाइट इंजीनियर

20. प्रधानमंत्री को मिले प्रमुख अंतरराष्ट्रीय सम्मान

Guardian of the Blue Horizon — सेशेल्स

Bintang Adipurna — इंडोनेशिया

Order of the White Double Cross — स्लोवाकिया

Royal Order of the Polar Star — स्वीडन

Grand Cross of the Royal Norwegian Order of Merit — नॉर्वे

Speaker Medal — इजरायल

Order of Oman — ओमान

Great Honour of Ethiopia — इथियोपिया

Order of the Most Ancient Welwitschia Mirabilis — नामीबिया

Grand Collar of the National Order of the Southern Cross — ब्राजील

Order of the Republic of Trinidad and Tobago

Officer of the Order of the Star of Ghana

Grand Cross of the Order of Makarios III — साइप्रस

21. गणतंत्र दिवस 2026

गणतंत्र दिवस — 77वाँ

मुख्य अतिथि — एंटोनियो कोस्टा तथा उर्सुला वॉन डेर लेयेन

थीम — वंदे मातरम् के 150 वर्ष

राज्यों/केंद्रशासित प्रदेशों में सर्वश्रेष्ठ झाँकी — महाराष्ट्र

मंत्रालय/विभाग में सर्वश्रेष्ठ झाँकी — संस्कृति मंत्रालय

गणतंत्र दिवस 2025

मुख्य अतिथि — प्रबोवो सुबियांतो

थीम — स्वर्णिम भारत : विरासत और विकास

सर्वश्रेष्ठ झाँकी — उत्तर प्रदेश

झाँकी की थीम — महाकुंभ 2025 : विरासत और विकास

22. Dictionary Word of the Year

Oxford 2023 — Rizz

Oxford 2024 — Brain Rot

Oxford 2025 — Rage Bait

Merriam-Webster 2023 — Authentic

Merriam-Webster 2024 — Polarization

Merriam-Webster 2025 — Slop

Cambridge 2023 — Hallucinate

Cambridge 2024 — Manifest

Cambridge 2025 — Parasocial

Dictionary.com 2023 — Hallucinate

Dictionary.com 2024 — Demure

Dictionary.com 2025 — 67

23. ISRO के प्रमुख मिशन

EOS-8 — 16 अगस्त 2024 — SSLV-D3

GSAT-20 — 19 नवंबर 2024 — Falcon 9

Proba-3 — 5 दिसंबर 2024 — PSLV-C59

SpaDeX — 30 दिसंबर 2024 — PSLV-C60

NVS-02 — 19 जनवरी 2025 — GSLV-F15

EOS-09 — 18 मई 2025

Axiom-4 — 25 जून 2025 — Falcon 9

NISAR — 30 जुलाई 2025 — GSLV-F16

CMS-03/GSAT-7R — 2 नवंबर 2025

BlueBird Block-2 — 24 दिसंबर 2025

PSLV-C62 मिशन — जनवरी 2026

आगामी मिशन

भारतीय अंतरिक्ष स्टेशन — 2028

चंद्रयान-4 — 2028

LUPEX — 2028

गगनयान — 2027

शुक्रयान-1 — 2028

मंगलयान-2 — 2030

24. Project Cheetah

17 सितंबर 2022 को नामीबिया से 8 चीते भारत लाए गए और उन्हें मध्य प्रदेश के कूनो राष्ट्रीय उद्यान में रखा गया।

कुल 8 चीते — 5 मादा और 3 नर

अगले पाँच वर्षों में कुल 50 चीते भारत लाने की योजना का उल्लेख किया गया है।

25. भारत में बाघ

2022 की रिपोर्ट के अनुसार भारत में बाघों की संख्या — 3,682

2018 में बाघों की संख्या — 2,967

विश्व के लगभग 75% बाघ भारत में पाए जाते हैं।

सर्वाधिक बाघ — मध्य प्रदेश

जिम कॉर्बेट टाइगर रिजर्व — लगभग 260 बाघ

बिहार में 2018 में — 31 बाघ

बिहार में 2022 में — 54 बाघ

26. भारत वन स्थिति रिपोर्ट 2023

18वीं India State of Forest Report 2023 दिसंबर 2024 में जारी की गई।

कुल वन एवं वृक्षावरण — 8,27,357 वर्ग किमी

कुल प्रतिशत — 25.17%

कुल वनावरण — 7,15,343 वर्ग किमी

वनावरण प्रतिशत — 21.76%

वृक्षावरण — 1,12,014 वर्ग किमी

वृक्षावरण प्रतिशत — 3.41%

प्रमुख तथ्य

सर्वाधिक वन एवं वृक्षावरण वाले राज्य — मध्य प्रदेश, अरुणाचल प्रदेश और महाराष्ट्र

प्रतिशत के आधार पर प्रमुख क्षेत्र — लक्षद्वीप, मिजोरम तथा अंडमान एवं निकोबार द्वीप समूह

भारत में मैंग्रोव क्षेत्र — लगभग 4,992 वर्ग किमी

सर्वाधिक मैंग्रोव — पश्चिम बंगाल

27. प्रमुख कृषि एवं खनिज उत्पाद

चावल — विश्व में भारत — भारत में उत्तर प्रदेश

गेहूँ — विश्व में चीन — भारत में उत्तर प्रदेश

मक्का — विश्व में अमेरिका — भारत में मध्य प्रदेश

दलहन — विश्व में भारत — भारत में मध्य प्रदेश

मूंगफली — विश्व में चीन — भारत में गुजरात

गन्ना — विश्व में ब्राजील — भारत में उत्तर प्रदेश

जूट — विश्व में भारत — भारत में पश्चिम बंगाल

तंबाकू — विश्व में चीन — भारत में आंध्र प्रदेश

प्राकृतिक रबर — विश्व में थाईलैंड — भारत में केरल

कॉफी — विश्व में ब्राजील — भारत में कर्नाटक

कपास — विश्व में चीन — भारत में महाराष्ट्र

चाय — विश्व में चीन — भारत में असम

सोयाबीन — विश्व में अमेरिका — भारत में मध्य प्रदेश

दूध — विश्व में भारत — भारत में उत्तर प्रदेश

हीरा — विश्व में रूस — भारत में मध्य प्रदेश

तांबा — विश्व में चिली — भारत में मध्य प्रदेश

लौह अयस्क — विश्व में ऑस्ट्रेलिया — भारत में ओडिशा

चाँदी — विश्व में मेक्सिको — भारत में राजस्थान

बॉक्साइट — विश्व में ऑस्ट्रेलिया — भारत में ओडिशा

सोना — विश्व में चीन — भारत में कर्नाटक

यूरेनियम — विश्व में कजाकिस्तान — भारत में आंध्र प्रदेश

निकेल — विश्व में इंडोनेशिया — भारत में ओडिशा

28. महत्वपूर्ण परिवर्तित नाम

प्रधानमंत्री कार्यालय → सेवा तीर्थ

केंद्रीय सचिवालय → कर्तव्य भवन

राज भवन → लोक भवन

मनरेगा → VBGRAMG

औरंगाबाद रेलवे स्टेशन → छत्रपति संभाजीनगर रेलवे स्टेशन

अहमदनगर रेलवे स्टेशन → अहिल्यानगर रेलवे स्टेशन

नवी मुंबई अंतरराष्ट्रीय हवाई अड्डा → लोकनेते डी. बी. पाटिल हवाई अड्डा

डिब्रूगढ़ हवाई अड्डा → डॉ. भूपेन हजारिका हवाई अड्डा

गया → गयाजी

करीमगंज जिला → श्रीभूमि

Zomato → Eternal Limited

सराय काले खां चौक → बिरसा मुंडा चौक

काकसर ब्रिज → कैप्टन अमित भारद्वाज सेतु

Bengaluru City University → डॉ. मनमोहन सिंह सिटी यूनिवर्सिटी

Pachmarhi Wildlife Sanctuary → राजा भभूत सिंह अभयारण्य

29. प्रमुख Brand Ambassadors

Policy Bazaar — अमिताभ बच्चन

Visa/VI — एम. एस. धोनी

Vi India — शाहरुख खान

Infosys — कार्लोस अल्काराज

BCCI — स्मृति मंधाना

BHIM UPI — महेंद्र सिंह धोनी

City Union Bank — रविंद्र जडेजा

Delhi Sports Mahakumbh — शिखर धवन

New Balance — जान्हवी कपूर

UNICEF India — कीर्ति सुरेश

ICC T20 World Cup 2026 — रोहित शर्मा

Mental Health Ambassador — दीपिका पादुकोण

Levi’s — आलिया भट्ट

Skechers — मोहम्मद सिराज

Namo Yuva Run — मिलिंद सोमन

Olympic Mental Health Ambassador — अभिनव बिंद्रा

Jharkhand Tourism — महेंद्र सिंह धोनी

Karnataka Forest Department — अनिल कुंबले

Maldives — कैटरीना कैफ

Eureka Forbes — श्रद्धा कपूर

Tata Motors — विक्की कौशल

Fit India — आयुष्मान खुराना

30. प्रमुख सरकारी योजनाएँ एवं अभियान

उत्तर प्रदेश

शादी अनुदान योजना

तमिलनाडु

अन्नपूर्णी सुपर सिक्स LPG योजना

थायुमानवर योजना

कर्नाटक

संध्या किरण योजना

KUSUM-C योजना

केरल

दक्षायणी योजना

Project Zero

ज्योति योजना

वृक्षारोपण परियोजना

दिल्ली

मिशन कायाकल्प

Aftercare योजना

लखपति बिटिया योजना

ANMOL योजना

मुख्यमंत्री कौशल विकास योजना

आंध्र प्रदेश

मी भूमि-मी हक्कु

मशरूम मिशन

जोन्नागिरी स्वर्ण परियोजना

दिव्यांग शक्ति योजना

थाल्लिकी वंदनम

एक परिवार एक उद्यमी अभियान

जीरो पॉवर्टी पहल

ओडिशा

Go East नीति

ANKUR पहल

आमे पढ़िवा आमा भसारे

विकसित कृषि संकल्प अभियान

असम

अरुणोदय 3.0

निजुत मोईना योजना 2.0

श्रद्धांजलि योजना

बिहार

मुख्यमंत्री महिला रोजगार योजना

मुख्यमंत्री प्रतिज्ञा योजना

विवाह मंडप योजना

महिला संवाद अभियान

हरियाणा

लाडो लक्ष्मी योजना

मातृ वन पहल

पंजाब

मुख्यमंत्री मावां धीयां सत्कार योजना

मेरी रसोई योजना

मुख्यमंत्री सेहत योजना

मुख्यमंत्री तीर्थ यात्रा योजना

गुजरात

मुख्यमंत्री ग्रामोथान योजना

नमो लक्ष्मी योजना

जन सुरक्षा संतुष्टि अभियान

झारखंड

आपकी योजना, आपकी सरकार, आपके द्वार

वनजीवी दीदी पहल

महाराष्ट्र

पिंक ई-रिक्शा योजना

प्रोजेक्ट महादेव

31. प्रमुख त्योहार एवं महोत्सव

लद्दाख — सुरू महोत्सव, हेमिस महोत्सव, लोसर महोत्सव, सुरू समर फेस्टिवल

जम्मू-कश्मीर — रीर भवानी, पंजथ नाग महोत्सव, वसोहली उत्सव, हरथ पर्व

अरुणाचल प्रदेश — डी महोत्सव, एटोर गिडी उत्सव

असम — बोहाग बिहू, सुवारी उत्सव, वगरूम्बा नृत्य उत्सव, कटि बिहू, अंबुबाची मेला

नागालैंड — आओलेंग मोन्यू, हॉर्नबिल महोत्सव, रूसोमा ऑरेंज फेस्टिवल

झारखंड — सरहुल, इटखोरी महोत्सव

गुजरात — माधवपुर मेला

पश्चिम बंगाल — मतुआ धर्म मेला

केरल — रामायण मास, अट्टुकल पोंगल, मकरविलक्कू

तमिलनाडु — जल्लीकट्टू, थाईपूसम, अंतरराष्ट्रीय पतंग महोत्सव

मणिपुर — इमोइनू एरात्पा, गान नगई, संगाई महोत्सव, खोंगजोम उत्सव, निंगोल चाकोबा

ओडिशा — नुआखाई, धनु जात्रा, नीमापारा पाठा उत्सव

महाराष्ट्र — डोल जात्रा, हट्टी रिसाला उत्सव, मारबत उत्सव

गोवा — अंतरराष्ट्रीय पर्पल महोत्सव, शिग्मो उत्सव

तेलंगाना — बथुकम्मा, बोनालू

नेपाल — कुकुर तिहार, गाई जात्रा, घोड़े जात्रा

32. महत्वपूर्ण GI Tags

बिहार

बावन बूटी साड़ी — नालंदा

पत्थरकट्टी स्टोन क्राफ्ट — गया

पिढिया पेंटिंग — भोजपुर

गुजरात

पिथोरा पेंटिंग

उंझा जीरा

उंझा सौंफ

जसदान पटारी संदूक

अंबाजी संगमरमर

मध्य प्रदेश

सीताही कुटकी

सैगानी अरहर

छतरिया धान

रतलाम की बालम ककड़ी

पन्ना का हीरा

खुरासानी इमली

झारखंड

जादुपटिया पेंटिंग

कुचाई सिल्क

मुंडा ज्वेलरी

डोकरा क्राफ्ट

असम

कार्बी आंगलोंग हैंडलूम

देउरी हैंडलूम

पेपा वाद्ययंत्र

पश्चिम बंगाल

जोलभोरा संदेश

जनई की मनोहरा मिठाई

दार्जिलिंग मंदारिन संतरा

नोलेन गुड़ संदेश

तमिलनाडु

वोरैयूर कॉटन साड़ी

कविंदापडी शक्कर

थूयमल्ली चावल

अंबासमुद्रम चोप्पु

नमक्कल सॉफ्ट स्टोन कुकवेयर

सिक्किम

तुंगबुक और पुमटोंग पुलित वाद्ययंत्र

उत्तर प्रदेश

बनारसी शहनाई

बनारसी तबला

मलिहाबादी आम

33. 2025–26 में चर्चित निधन

PDF में 2025–26 में निधन हुए कई चर्चित व्यक्तियों का उल्लेख है। इनमें सर गारफील्ड सोबर्स, एस. जानकी, तीजन बाई, एलन ग्रीनस्पैन, रघु राय, आशा भोंसले, मार्क टली, माधव गाडगिल, जयंत नार्लीकर, के. कस्तूरीरंगन आदि प्रमुख नाम शामिल हैं।

इस सेक्शन में कुछ नाम/तिथियाँ PDF के scanned text में अस्पष्ट हैं, इसलिए परीक्षा में उपयोग से पहले संबंधित आधिकारिक स्रोत से सत्यापन करना उचित है।

34. प्रमुख राष्ट्रीय नियुक्तियाँ

अजय माणिकराव खानविलकर — लोकपाल

एन. एस. राजा सुब्रमणि — चीफ ऑफ डिफेंस स्टाफ

कृष्णा स्वामीनाथन — नौसेना प्रमुख

तुहिन कांत पांडे — SEBI

अनुराग जैन — नीति आयोग CEO

राहुल नवीन — प्रवर्तन निदेशालय

महेश दीक्षित — IB

गोविंद मोहन — केंद्रीय गृह सचिव

तुषार मेहता — सॉलिसिटर जनरल

उपेंद्र पी. राजीव — विक्रम साराभाई अंतरिक्ष केंद्र

विनीत जोशी — पंचायती राज मंत्रालय

हरजीत सिंह ग्रेवाल — राष्ट्रीय अल्पसंख्यक आयोग

अमित गर्ग — राष्ट्रीय अपराध रिकॉर्ड ब्यूरो

35. प्रमुख अंतरराष्ट्रीय नियुक्तियाँ

डोनाल्ड ट्रंप — अमेरिका के राष्ट्रपति

जेडी वेंस — अमेरिका के उपराष्ट्रपति

काश पटेल — FBI

शर्ली बोचवे — Commonwealth महासचिव

डिल्मा रूसेफ — BRICS Bank

पोप लियो XIV — रोमन कैथोलिक चर्च

जेनिफर सिमंस — सूरीनाम की राष्ट्रपति

खालिद अल-एनानी — UNESCO महानिदेशक

साने ताकाइची — जापान की प्रधानमंत्री

सबिता भंडारी — नेपाल की पहली महिला अटॉर्नी जनरल

जॉन टर्नस — Apple CEO

मेटे फ्रेडरिक्सन — डेनमार्क की प्रधानमंत्री

36. परीक्षा के लिए महत्वपूर्ण One-Liner Revision

  1. भारत की राष्ट्रपति — द्रौपदी मुर्मू

  2. भारत के प्रधानमंत्री — नरेंद्र मोदी

  3. RBI के गवर्नर — संजय मल्होत्रा

  4. ISRO अध्यक्ष — बी. नारायणन

  5. नीति आयोग के CEO — अनुराग जैन

  6. लोकसभा अध्यक्ष — ओम बिरला

  7. लोकसभा में विपक्ष के नेता — राहुल गांधी

  8. राज्यसभा में विपक्ष के नेता — मल्लिकार्जुन खड़गे

  9. ICC अध्यक्ष — जय शाह

  10. IOC अध्यक्ष — क्रिस्टी कोवेंट्री

  11. विश्व बैंक अध्यक्ष — अजय बंगा

  12. IMF प्रमुख — क्रिस्टालिना जॉर्जीएवा

  13. WTO महानिदेशक — नगोजी ओकोन्जो-इवेला

  14. संयुक्त राष्ट्र महासचिव — एंटोनियो गुतरेस

  15. UNESCO महानिदेशक — खालिद अल-एनानी

  16. WHO महानिदेशक — टेड्रोस अधानोम घेब्रेयेसस

  17. NISAR — ISRO-NASA संयुक्त मिशन

  18. गगनयान — भारत का मानव अंतरिक्ष मिशन

  19. चंद्रयान-4 — चंद्रमा से नमूना वापस लाने का मिशन

  20. भारत में 2022 में बाघों की संख्या — 3,682

  21. भारत का प्रमुख चीता पुनर्वास कार्यक्रम — Project Cheetah

  22. गणतंत्र दिवस 2026 की थीम — वंदे मातरम् के 150 वर्ष

  23. 2026 में सर्वश्रेष्ठ राज्य झाँकी — महाराष्ट्र

  24. भारत में सार्वजनिक क्षेत्र के बैंक — 12

  25. भारत का प्रमुख मानव अंतरिक्ष मिशन — गगनयान

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top